سید محمد باقر صدر یکی از علمای شیعه در عراق بوده است. ایشان یکی از علمای مجتهد، فقیه، اصولی، مرجع تقلید، متفکر و مبتکر، سیاستمدار، نویسنده ای توانمند و اندیشمند بود. علوم دینی را در محضر آیت الله خویی و برخی دیگر از علمای نجف آموخت.
القاب او :
- شهید خامس
- سید ذبیح القفا
سید محمد باقر صدر در 10 اسفند 1313 در شهر کاظمین به دنیا آمد. پدرش سید حیدر صدر آملی و مادرش دختر شیخ عبدالحسین آل یاسین بود. برادر بزرگش و استادش سید اسماعیل از علما فقیه و مجتهدان اهل دانش نجف بود که در چهل و هشت سالی دار فانی را وداع گفت. خواهرش (آمنه بنت الهدی صدر ) یکی از بانوان شاعر، نویسنده و دانشمند و معلم فقه و اخلاق بود که در راه جهاد و مبارزه با برادرش شید محمد باقر به شهادت رسید.
سید محمد باقر صدر در کودکی
سید محمد باقر از پنج سالگی به مدرسه رفت و تا یازده سالگی دوره ابتدایی را به پایان رساند. در این دوران، نبوغ شگفت انگیز و استعداد سرشار خدادای در او در خشید و تعجب آموزگاران و همکلاس های خود را برانگیخت. به طوری که اولیای مدرسه تصمیم گرفتند او را به مدرسه تیزهوش و نابغه بگذارند تا به هزینه دولت درس بخوانند و پس از مراحل لازم و قانونی،
به دانشگاههای اروپا و آمریکا اعزام شود و در رشته های علوم جدید تحصل کند و به کشور بازگردد. او به تحصیل علوم دینی و پرداختن به رشته کار پدارانش علاقه داشت و از طرفی مادر و برادربزرگش رضایت ندادند که او با پول دولت وابسته به غرب آن روز عراق درس بخواند. بالاخره با راهنمایی دو دایی فقیه و دانشمندش آیت الله محمدرضا آل یاسین و آیت الله شیخ مرتضی آل یاسین به فراگیری دروس حوزوی و علوم دینی پرداخت.
شاگردانش
- شیخ مهدی آصفی
- شیخ غلامرضا عرفانیان
- سید محمود هاشمی
- سید محمد باقر حکیم
- سید محمد صدر
- سید حجت کشفی
- سید علیرضا حائری
- سید یاسین موسوی
- سید محمد باقر مهری
- سید علی اکبر حائری
- سید عبدالهادی حسینی شاهرودی
- سید حسین حسینی شاهرودی
- سید عبدالغنی اردبیلی
- محمد رضا نعمانی
- سید محمود هاشمی شاهرودی و…
آثار سید محمد باقر صدر
- فدک فی التاریخ (فدک در تاریخ )
- غایه الفکر فی علم الاصول
- فلسفتنا (فلسفه ها )
- اقتصادنا (اقتصاد ما )
- الاسس المنطقیه للاستقراء
- المعالم الجدیده للاصول
- بحوث فی شرح العروه الوثقی
- دروس فی علم الاصول ، معروف به (حلقات )
- بحوث فی علم الاصول
- الفتاوی الواضحه (رساله علمیه شهید صدر که در نوع خود سبک خاصی دارد )
مرجعیت
شهید محمد باقر صدر به جهت سابقه علمی، پرداختن به مباحث روز و حمایت آیت الله خویی، خیلی زود مورد توجه خواص مردم قرار گرفت. فعالیت های سیاسی و به ویژه تشکیل حزب الدعوه الاسلامیه سبب شد رجوع مردم به او بیش از بیش شود. دوران مرجعیت سید محمد باقر صدر پس از وفات آیت الله حکیم آغاز شد و بسیاری از مردم عراق از او تقلید کردند.
شهادت
شهید سید محمد باقر صدر در 19 فروردین 1359 شمسی همراه خواهرش به شهادت رسید. دولت عراق 16 فروردین 1359 پس از نه ماه محاصره خاگی، سید صدر را دستگیر و به سرعت از نجف به بغداد منقل کردند.
در ابتدا از او خواستند از فتوای خود بر تحریم عضویت در حزب بعث برگردد و حکم به جواز آن دهد، از حزب الوعده برائت جسته و فتوا به حرمت آن دهد و انقلاب اسلامی ایران را تایید نکند.
سید صدر این ها را نپذیرفت و در نهایت حکومت از او خواست که یکی از شرط اول یا دوم را بپذیرد تا از محاصره بیرون آمده و زندگی عادی را داشته باشد. ولی این شرط نیز پذیرفته نشد و سرانجام به شهادت رسید.