مسجد جمکران

مسجد مقدس جمکران نامی آشنا برای شیعیان می باشد. این مسجد منسوب به امام زمان (عج) دوازدهمین امام شیعیان در حاشیه شهر قم که گفته می شود در قرن چهارم قمری به دستور وی ساخته شده است. بنا به گفته میرزا حسن نوری محدث شیعی در قرن چهاردهم، مسجد جمکران به دستور امام زمان(عج) و به دست شخصی به نام ابوالحسن از علمای قم بنا شده است.

ساخت این بنا به نقل محدث نوری به فردی به نام شیخ حسن بن مثله جمکرانی مربوط میشود، به گفته او که در بیداری با امام دوازدهم شیعیان مهدی دیدار کردهاست و حجت ابن الحسن دستور ساخت مسجد را به وی داده است. در میان شیعیان بحث های زیادی در خصوص با ملاقات ولی عصر مطرح می باشد.

عده ای با سندیت و با روایتی آن را در خواب ممکن می دانند و دریافت نامه از امام زمان پس از غیبت کبری نیز مورد قبول بسیاری از شیعیان است. آنچنان که نامه و امضاء رسیده به شیخ مفید حدود یک قرن می گذرد پس از غیبت کبری از نظر شیعیان مورد تردید واقع شده است. عده ای ملاقات با حضرت ولی عصر را در بیداری بر خلاف نامه منسوب به مهدی می دانند.

در بخشی از این نامه آمدهاست:

غیبت کامل آغاز شد و پس از آن ظهوری نخواهد بود، مگر بهفرمان خداوند. بهزودی برخی از شیعیان من ادعا خواهند کرد که مرا دیدهاند، آگاه باشید که هر کس قبل از و ادعای مشاهده مرا کند، دروغگو و تهمت زننده است.

با این حال بسیاری از جمله شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان و پیش از او محدث نوری در کتاب خود با ذکر سند و روایات داستانهای زیادی از ملاقات با امام زمان را نقل می کنند و ملاقات با حضرت ولی عصر را در بیداری امکان پذیر می دانند. مسجد مقدس جمکران واقع در 6 کیلومتری شهر قم به طرف جاده کاشان در نزدیکی روستای جمکران می باشد.

تعمیر و باسازی مسجد جمکران

مسجد جمکران در دوره های مختلفی تعمیر و باسازی شده است میرزا علی اکبر جمکرانی در سال 1167 ق مسجد را تعمیر کرده است و قدیمی ترین کتیبه در همین سال می باشد. این مسجد قبل از انقلاب مسجد کوچکی بوده ولی بعد از انقلاب 1357ش توسعه فراوانی یافت. مجموعه مسجد جمکران از محوطه بیرونی تشکیل شده از صحن اصلی، شبستان ها، مسجد مقام و ساختمان های اداری تشکیل شده است.

صحن اصلی : مسجد جمکران، شش ورودی دارد که ورودی شمال شرقی، مستقیما به شبستان اصلی مسجد میرسد.در اطرف صحن،
منارههایی ساخته شده که بنا به گفته مسئولان مسجد جمکران، تعداد آنها به ۱۴ خواهد رسید.

شبستان ها : شبستانهای غربی و شرقی: در دو طرف مسجد مقام، دو شبستان وجود دارد که هر کدام با ۴ هزار متر مربع زیربنا در
دو طبقه ساخته شدهاند. قسمتهای داخلی این شبستانها آیینهکاری شده است و هریک دارای دو گنبد قرینهاند.

مسجد مقام : ساختمان شبستان اصلی مسجد جمکران، مسجد مَقام نامیده میشود و حدود ۱۱۰۰ متر مربع مساحت دارد.
ایوان ورودی مسجد از طریق سه ورودی به شبستان راه دارد و در اطراف ایوان دو مناره با ارتفاع 60 متر قرار دارد.

شبستان دارای هشت ستون است که گنبد بر فراز آنها استوار می باشد. در ساقه گنبد 23 پنجره تبعید شده است که نور شبستان را تامین می کند.

سطح خارجی گنبد نیز با کاشیهای فیروزهای پوشیده و با کتیبههای تهلیل و تُرَنجهایی با عبارت «یا مهدی ادرکنی» در داخل آن، تزئین شده است.

 

اعمال مسجد جمکران

برای مسجد جمکران اعمال به خصوصی ذکر شده است

دو رکعت اول؛ به نیت نماز تحیت مسجد است. در هر رکعت آن یک بارسوره حمد و هفت بار سوره قل هو الله خوانده میشود و ذکر رکوع و سجود هفت مرتبه تکرار میشود.

دو رکعت دوم؛ به نیت نماز امام زمان، در هر رکعت این نماز، آیه «ایاک نعبد و ایاک نستعین» ۱۰۰ بار تکرار میشود و بعد از آن بقیه سوره حمد و سپس سوره توحید قرائت میشود. سپس در رکوع، ذکر سُبحانَ رَبّی العَظیمِ و بِحَمدِهِ و در سجده ذکر سُبحانَ رَبّی الاَعلی و بِحَمدِهِ، هفت مرتبه تکرار میشود.

پس از سلام نماز، یک بار ذکر لا اله الا الله گفته میشود و سپس تسبیحات حضرت زهرا ادا میشود و نمازگزار پس از آن باید در سجده، صد بار صلوات بفرستد.

محدث نوری اعمال مسجد جمکران را به امام زمان نسبت داده اند و از ایشان نقل کرده اند که در این مکان رغبت کنند و آن را عزیز بدارند و این چنان نوشته اند که هر کس این چهار رکهت نماز را در این مسجد به جا آورد مانند کسی است که در کعبه نماز خوانده است.

شیخ عباس قمی این اعمال را به گفته استادش محدث نوری در مفاتیح الجنان در آورده است.

شب های چهارشنبه و مراسمات

در مسجد جمکران مراسمات مذهبی نیز برگزار می شود و یکی از این مراسم ها جشن نیمه شعبان می باشد که سالانه زائران زیادی را در بر دارد.

و همچنین مراسمات مذهبی مانند:

• شب های جمعه
• دعای کمیل
• صبح های جمعه
• شب های چهارشنبه
• دعای توسل

افرادی از مناطق مختلف به ویژه ایام مذکور در مسجد جمکران حاضر می شوند که گفته می شود سالانه پذیرای 15 میلیون زائر می باشد.

علی اصغر فقیهی نویسنده مجموعه 5 جلدی تاریخ قم در سال 1350ش، مسجد جمکران را یکی از بارونق ترین مساجد درآن زمان می دانست.