دمشق

 دمشق پایتخت کشور سوریه و از قدیمی ترین و کهن ترین شهر های دنیا است که با سنگ فرش هایی زیبا مزین شده. این شهر دارای امکان تاریخی ارزشمند ، مساجدی زیبا، زیارتگاه های مهم جهان اسلام میباشد. این شهر در سال 14 قمری به دست مسلمانان فتح شد. شهر دمشق را میتوان بعد از شهر حلب سوریه بزرگترین و پرجمعیت ترین شهر این کشور دانست.

واژه دمشق

دمشق یا دماسکو در اصل کلمه ایی است در زمان آرامیان استفاده میشده. و در جایی دیگر آمده (دمسکوس) اسطوره ی معروف یونانی پسر هرمس نام این شهر را پس از فتح بر اساس اسم خود گذاشته. همچنین در روایات قدیمی آمده که پسر حضرت نوح اسم دمشق را روی این شهر گذاشته.

اما اسم های زیادی را برای این شهر شنیده ایم که چند جمله از آن ها عبارتند از: (جَلِقْ) ، (جیرون) ، (عذرا) ، (بیت رامون) ، ( عین الشرق) ، (باب الکعبه) میباشند.

تاریخ دمشق قبل اسلام

آرامی ها

تاریخ نویسان بسیاری بر این باورند که این شهر حدودا به 3 هزار سال قبل میلاد بر اساس لوحه های گلی به جا مانده باز میگردد. به صورت کلی این شهر توسط حکومت های گوناگون فتح شده و ملت های مختلفی به این شهر آمد و رفت داشتند.

دو هزار سال قبل میلاد آرامی ها دمشق را به عنوان پایتخت امپراتوری کوچک خود برگزیدند. این شهر به علت رد شدن رود خانه ایی پر آب از میان شهر مورد توجه قرار گرفت. به تدریج در دوران آرامی ها بود که این شهر شروع به رشد کرد و از اطراف مردم شروع به مهاجرت به این شهر کردند .

آشوری ها

بعد از قدرتمند شدن این امپراتوری ،آرامی ها مورد خطر واقع شدند و شروع به جنگ میان این دو حکومت شد از آنجایی که آشوری ها از نظر جنگی قدرتمند تر بودن در جنگ ها پیروز شدند و سرزمین شام را تصرف کردند.

مدتی دمشق در محاصره ی آنها بود که شهر مجبور تسلیم شد. (خدای حدد) یا همان خدای تندر و کاخ سلطنتی بناهای  معروف آرامی ها بود که امروزه مسجد اموی بر روی بقایای آن ها ساخته شده.

دوران هخامنشیان

کلدانی ها قوم بعدی بودند که بر دمشق تسلط پیدا کردند ،ولی زمان زیادی نگذشت که ایرانی ها با حکومت آن زمان خود یعنی هخامنشیان دمشق را تصرف کردند و حدود دویست سال بر آنجا حکومت کردند.

زمانی که اسکندر مقدونی به ایران حمله کرد این سرزمین نیز جز قلمروی او شد. پس از اسکندر جانشینان او سلوکیان به این شهر نگاه ویژه ایی داشتند. فرهنگ غرب و شرق در این شهر تلفیق شد و زبان یونانی رواج زیادی پیدا کرد.

دوران رومی های باستان

دوران قبل میلاد مسیح بود که سپاهیان روم وارد دمشق شدند و این شهر را از آن خود کردند. این شهر به شهر اصلی بدل گشته بود و از شهر های مهم به شمار میرفت همانطور که آن متروپول نیز لقب یافته بود.

پس از تقسیم شدن روم به دو قسمت غربی و شرقی این شهر به جز بخش شرقی شد که به آن امپراتوری بیزانس نیز میگفتند. سپس بعد از آن بود که ساسانی ها به آنجا حمله کرده و شهر را به تصرف خود درآوردند. اما این تصرف پانزده سال بیشتر به طول نینجامید، سپس (هرکول) این شهر را دوباره از تصرف ایرانیان در آورد و دوباره بخشی از روم شرقی شد.

تاریخ دمشق بعد از اسلام

حکومت اموی ها در دمشق

بعد از فتوحات زیاد سپاهیان اسلام دمشق نیز جزو قلمرو مسلمانان شد و معاویه بود که به این شهر خیلی علاقه داشت و قصر سبز خود را در آنجا بنا کرد و این شهر به پایتخت حکومت اموی ها تبدیل گشت. قصر های زیادی در این شهر سرپا شد و در همین زمان بود مسجد جامع اموی معروف ساخته شد.

حکومت عباسیان

پس از قدرت گرفتن عباسی ها آن ها به بی امیه حمله کردند و کل این خاندان و حکومت را نابود کردند ، که نتیجه این شد که پایتخت حکومت اسلامی از دمشق به بغداد تغییر یافت. توجه به این شهر کم شد و حکمرانی آن را طولونی ها که وابسته به عباسی ها بودند در دست گرفتند.

پس از فروپاشی طولونی ها حکومت عباسی ها مستقیما خود این شهر را اداره میکردند تا اینکه حکومت فاطمیون وارد شهر شدند و آنجا از آن خود کردند. در این دوران به دلیل ظلم زیاد ، فقر و رکود اقتصادی مردم شهر مجبور به مهاجرت میشدند.

پس از آن که جنگ های صلیبی شروع شد این شهر چندین بار توسط مسلمانان و مسیحی ها مدام تصرف میشد و دوباره از دست میرفت تا اینکه مغول هاحمله کردند و این شهر را تصرف کردند. اما دوباره دیری نپایید که شهر از تصرفشان به وسیله (ممالیک) درآمد و دمشق دوباره توانست آباد شود  و مساجد و مدارس و بیمارستان های زیادی در آنجا ساخته شد.

حکومت عثمانی ها

با قدرت گرفتن عثمانی ها ، آن ها تمام سرزمین شام را تصرف کردند و به مدت 500 سال در آنجا حکمفرما بودند. در این دوره بود دمشق شکوفایی خاصی پیدا کرد . اما بعده ها در حین جنگ جهانی اول و شکست عثمانی ها این شهر را دولت سوریه که از طرف فرانسه و انگلیس حمایت میشد به استقلال رساند و از چنگ عثمانی ها درآورد.

اما باز استعمار فرانسوی ها بود که ماجرایی جدید را برای مردم دمشق رقم زد و پس از چندین سال شورش و جنگ آن ها با فرانسویان و شهادت بسیاری از مردم دمشق و خرابی ها بلاخره شهر از چنگ آنان درامد. مردم سوریه حالا استقلال پیدا کرده بودند و میتوانستند خودشان با اراده ی ملی و وطنی کشورشان را اداره کنند.

دمشق کنونی

دمشق پس از استقلال توانست دوباره شکوفا شود و یکی از بهترین و زیباترین شهر های جهان اسلام شود. که سالانه توریست و زائرین زیادی را به خود جذب کند . اما در همین سال ها ی اخیر بود که با جنگ های داخلی و اختلافات دینی مردم سوریه دچار بحران شد و همین علتی شد که گروهک تروریستی داعش با حمایت دولت های استمعارگر و آل صعود این کشور را به

مرز نابودی ببرد و بسیاری از مردمان آن را شهید کند. علاوه بر آن بناهای تاریخی و فرهنگی بسیاری را از بین ببرد و شهر دمشق را به خرابه ترین شهر زمان خود تبدیل کند.

نقش ایران در آزادی این کشور از دست داعش بسیار پر رنگ بود. تا جایی که شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی با قدرت و توانایی خود و اداره مردم سوریه و همچنین رشادت جوانان ایرانی توانستند این کشور را از چنگ دشمن برهانند و مدافعینی بشوند برای حرم و نجات مردم و جهان اسلام از دست ستمگران.

بناهای زیارتی دمشق

• آرمگاه حضرت زینب (ع)
• مقام و مقبره حضرت رقیه(ع)
• مسجد اموی
• مقام  رأس الحسین (ع)
• قبرستان باب الصغیر
• آرامگاه حضرت سکینه(ع)
• آرمگاه ام کلثوم (دختر امام علی ع)
• قبر منسوب به فاطمه صغری دختر امام حسین (ع)
• قبر عبدالله بن جعفر(ع)
• قبر عبدالله بن سجاد
• مدفن سر های شهدای کربلا در باب الصغیر
• مقبره های اصحاب پیامبر(ص)
• حضرت زینب (س)