شب قدر شبی است که اولین آیات قرآن بر پیامبر اسلام حضرت محمد(ص) نازل شده است. این شب شب تقدیر و بخشش گناهان انسان ها می باشد. غسل و شب زنده داری جزو اعمال این شب می باشد. این شب در ماه مبارک رمضان واقع شده است و مسلمانان با الگو گیری از معصومین (ع) به شب زنده داری و خواندن قرآن و دعا در این شب می پردازند.
ضربت خوردن و شهادت امام علی (ع) در این شب ها نزد شیعیان اهمیت ویژه ای دارد و مراسم سوگواری برای امام اول شیعیان علی (ع) با آئین های این شب همراه می باشد. شب قدر در سوره ۹۷ قرآن، سوره قدر، مورد اشاره قرار گرفته است:
“ما [قرآن را] در شب قدر نازل کردیم
و از شب قدر چه آگاهت کرد
شب قدر از هزار ماه ارجمندتر است
در آن [شب] فرشتگان با روح به فرمان پروردگارشان برای هر کاری [که مقرر شده است] فرود آیند
[آن شب] تا دم صبح صلح و سلام است”
زمان شب قدر
در این که شب قدر در کدام شب سال است دیدگاهای متفاوتی وجود دارد. از نظر دیدگاه شیعیان یکی از شب های نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم می باشد که تاکید بیشتری در شب بیست و سوم اشاره شده است.
از نظر اهل سنت یکی از ده شب آخر ماه رمضان شب قدر می باشد و براین اساس شب 27 ماه رمضان که تاکید فراوانی شده را به عبادت می پردازند. بعضی از اهل سنت در این باورند که بعد از پیامبر دیگر شب قدری وجود ندارد.
اعمال قدر
اعمال شب قدر دو نوع است: اعمالی که در هر سه شب انجام میشود که به اعمال مشترک معروف است و اعمالی که مخصوص هرشب انجام می شود .
غسل
- دو رکعت نماز، در هر رکعت بعد از حمد هفت مرتبه سوره توحید خوانده میشود و نمازگزار بعد از اتمام نماز هفتاد مرتبه اَسْتَغْفِرُ اللّهَ وَاَتُوبُ اِلَیهِ میگوید.
- احیا داشتن (بیدار ماندن و عبادت کردن) در این شبها.
- صد رکعت نماز (هر دو رکعت به یک سلام)
- خواندن دعای «اَللهمَّ اِنّی اَمسیتُ لَکَ عَبداً…»
- قرائت دعای جوشن کبیر
- خواندن زیارت امام حسین(ع)
- قرآن به سر گرفتن و خدا را به چهارده معصوم سوگند دادن
شب نوزدهم:
صد بار ذکر «اَستَغفِرُاللهَ رَبّی و اَتوبُ اِلیهِ»
صد بار ذکر «اَلّلهُمَّ العَن قَتَلَهَ اَمیرِالمُؤمِنینَ»
دعای: «اَللّهُمَّ اْجْعَلْ فیما تَقْضی وَتُقَدِّرُ مِنَ الاَْمْرِ الْمَحْتُومِ…»
شب بیست ویکم:
خواندن دعاهایی که مربوط به دهه آخر ماه رمضان است.
دعای: یا مُولِجَ اللَّیلِ فِی النَّهارِ…
شب بیست و سوم :
- خواندن دعاهایی که مربوط به دهه آخر ماه رمضان است.
- خواندن سورههای عنکبوت، روم و دخان
- هزار مرتبه خواندن سوره قدر
- خواندن دعاهای جوشن کبیر، مکارم الاخلاق و افتتاح
- غسلی در ابتدای شب و غسلی در انتهای آن
- دعای: اَللَّهُمَّ امْدُدْ لِی فِی عُمُرِی وَ أَوْسِعْ لِی فِی رِزْقِی…
- دعای: اَللَّهُمَّ اجْعَلْ فِیمَا تَقْضِی وَ فِیمَا تُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ…
- دعای: یا بَاطِنا فِی ظُهُورِهِ وَ یا ظَاهِرا فِی بُطُونِهِ …
- خواندن دعای سلامتی امام زمان(عج)
شهادت امام علی (ع) در شب قدر
امام علی (ع) در سحرگاه شب نوزدهم به دست ابن ملجم مرادی ملعون در مسجد کوفه مجروح و در شب بیست ویکم ماه رمضان به شهادت رسیدند. امام علی (ع) قبل از به شهادت رسیدن شبی را در خانه امام حسن (ع) و امام حسین (ع) و یک شب در خانه حضرت زینب (س) افطار نمودند و بیش از سه لقمه میل نمی کردند و در مورد این کارشان این طور فرمودند که امر خدا نزدیک است و نمی خواهم با شکم پر از این دنیا بروم.
در تمام آن شب با خدای خود راز و نیاز می کرد و اینگونه می گفتند (اللهم بار لی فی الموت) خداوندا مبارک گردان برای من مرگ را و بسیار می گفتند انّا للّه و انّا الیه راجعون و کلمه مبارک لا حول و لا قوّه الّا باللّه العلىّ العظیم ذکر می کردند و ذکر صلوات می فرستادند و استغفار می کردند.
اگر به زندگی نامه سیدالشهدا علاقه مندید به صفحه “امام حسین (ع)” مراجعه نمایید.
مزیت شب قدر در کربلا
یکی از اعمالی که مستحب است در شب قدر انجام داد رفتن به زیارت امام حسین (ع) با تور کربلا می باشد. فضیلت زیارت امام حسین (ع) در شب اول قدر و نیمه آخر آن شب بسیار است. در روایت آمده است که هر کس قبر امام حسین (ع) را در شب قدر زیارت کند و دو رکعت نماز بجای آورد آتش دوزخ از آن دور می شود و هرکس در آن شب بمیرد بدون هیچ سوال و پاسخی و هیچ بیم وترسی وارد بهشت می شود.
